TUSAŞ, ulusal hava aracı projeleri için yeni teknolojilere odaklandı. Bu kapsamda TUSAŞ uçak, helikopter, insansız hava aracı ve uyduların üretim süreçlerinin uygunlaştırılması ve performanslarının artırılması için bir dizi yeni teknolojiyi bünyesine katmaya hazırlanıyor.

AA muhabirinin edindiği bilgiye nazaran, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ (TUSAŞ), Teknoloji Yol Haritası/Kazanım Planı’nda yer alan ve öncelikli teknoloji bahislerinde paydaşlarıyla gerçekleştirmeyi planladığı Ar-Ge projeleri için yeni alanlar belirledi.

Bu kapsamda, halihazırda sürdürülen çalışmalara Alüminyum Kesimlerin Bor İçeren Yapılar ile Kaplanması, Bilişsel Pilot Modellerinin Geliştirilmesi, Uydu Platformları İçin En Makus Durum Çalışma Vakti Tahlil Aracının Geliştirilmesi, Lazer (Ölçüm Aleti) Entegre Montaj Fikstürü Denetim Sistemi ve Yazılımı Tasarımı başlıkları eklendi.

Bu hususlarda yürürlüğe alınması uygun bulunan projeler uygun modelle (Ar-Ge dayanakları, TÜBİTAK 2244 Sanayi Doktora Programı, Savunma Sanayii İçin Araştırmacı Yetiştirme Programı, TUSAŞ öz kaynak bütçesi ve benzeri) hayata geçirilecek.

TUSAŞ’ın gündemine aldığı çalışma alanlarından birini “Alüminyum Modüllerin Bor İçeren Yapılar ile Kaplanması Projesi” oluşturuyor. Hava aracında kullanılan alüminyum modüllerin korozyon direncinin artırılması ve boyanın yüzeye yapışmasının sağlanması gayesiyle yüzey kaplamaları uygulanıyor. Bor bileşiklerinin metal yüzeylere uygulandığında korozyon önleyici özelliği olduğu biliniyor. Buna ek olarak bor bileşiklerinin yangın önleyici, elektrik yalıtımı yahut yarı iletkenlik sağlama üzere üstün fizikî özellikleri bulunuyor. Havacılıkta elektrokimyasal metotlar ile alüminyum üzerinde oksit yapı oluşturulması yaygın olarak uygulanıyor.

Alüminyum Modüllerin Bor İçeren Yapılar ile Kaplanması başlığı altında, havacılıkta uygulanan klasik kimyasal yüzey süreçleri yerine, bor içeren gereçler ile alüminyum modüllerin kaplanması ve testlerle doğrulanması bekleniyor.

PİLOTLAR ÜZERE DÜŞÜNEN MODEL

TUSAŞ ayrıyeten “Bilişsel Pilot Modellerinin Geliştirilmesi” konusunda teknoloji kazanımı amaçlıyor.

Simülatörler, gömülü eğitim sistemleri, harekat tahlil araçları üzere ortamlarda düşman ya da dost kuvvetlerin gerçekçi hareketini sağlayacak karar modelleri kâfi düzeyde bulunmuyor. Tam otonom misyon profillerinin yüksek kabiliyetteki pilotlar üzere düşünerek hareket etmesi gerekiyor. Bu tahlil için gerçek vakitte ve her düzeyde en hakikat kararı verecek bir karar takviye sisteminin kurgulanması mecburiliği bulunuyor.

Pilot davranışının dinamik uçuş datalarında bir yapay hudut ağı içinde modellenerek (açıklanabilir yapay zeka), gerçek uçuş harekatına uygun öğretilmesi için üst düzey kararlardan alt düzey kararlara kadar yapay zeka temelli bilişsel pilot modellerinin geliştirilmesi çalışmasına gereksinim duyuluyor. Proje sonunda, istenilen harekat senaryosunun, simülasyon ortamında belirtilen muvaffakiyet kriterlerini sağlayacak formda gerçekleştirebilecek bir modelin TUSAŞ’a kazandırılması amaçlanıyor.

EN BERBAT DURUM İÇİN HASSAS İDDİA

Vakit kritik yazılımların belirlenen donanım platformlarında en makus durum yürütme müddetinin kestirimi olarak tespiti hava araçları ve uzay araçlarının güvenirliği, kalifikasyonu ve sertifikasyonu açılarından ehemmiyet taşıyor. En makûs durum yürütme mühletinin üst hududunun tespitinde statik, ölçüm tabanlı, istatistiksel mümkünlük temelli ve hibrit metotlar öne çıkıyor. Bilhassa ölçüm tabanlı olarak gaye donanım üzerinde yapılan tahliller, performans sorunlarının geç tespit edilmesine sebep oluyor. Geliştirme etabında bu tahlillerin gaye donanım kısıtı olmadan statik olarak yapılabilmesi, oluşacak risklerin ve sorunların daha evvelden tespit edilmesine değerli katkı sağlıyor.

Mevcut performans ve sertifikasyon araçlarına entegre edilen tahlil araçları kelam konusu muhtaçlığı karşılamadığında, yazılımda proseslerin tekrar tasarımı, kodlanması ve donanım tahlillerinin düzeltilmesini gerektiriyor. Bu periyodun artan yazılım/donanım muhtaçlıkları nedeniyle hava ve uzay araçlarında bu müddetlerin çok daha hassas varsayım edilmesine muhtaçlık bulunuyor. Uydu Platformları İçin En Makus Durum Çalışma Vakti Tahlil Aracının Geliştirilmesi davetiyle uydu platformlarına yönelik, gerçek vakitli, karmaşık algoritmalı ve kaynak kısıtlı yazılımların kelam konusu gaye donanım platformları için faal ve gerçekçi en makus durum yürütme mühleti üst hudutlarını statik olarak tahlil edebilecek bir yazılım tahliline ulaşılması hedefleniyor.

BÜYÜK UÇAK MODÜLLERİ SÜRATLİ VE HASSAS MONTAJLANACAK

TUSAŞ’ın paydaşlarıyla hayata geçirmeyi amaçladığı bir öbür proje Lazer (Ölçüm Aleti) Entegre Montaj Fikstürü Denetim Sistemi ve Yazılımı Tasarımı olarak dikkati çekiyor.

Hava aracının alt-montaj büyük gövde kesimlerinin birleştirilmesinde, gövde kesimlerinin hakikat pozisyona taşınması, yerleştirilmesi ve ilgili montaj indeksine getirilmesi, standart formüllerle, her bir mekanik eyleyici tek başına denetim edilerek, çalışanın montaj hassasiyeti ve uzun müddetlerde işçilerin birbirleriyle ağır uyumuyla gerçekleştiriliyor.

Buna rağmen bugünün montaj sınırlarında, artan müşteri siparişleri nedeniyle daha esnek ve daha kısa müddette gövde kesimlerinin otomatik olarak yerleştirilmesi ve montaj indeksine getirilmesi gereksinimi bulunuyor. Lazer ölçüm takviyeli bütünleşik montaj fikstürü denetim sistemi ve yazılımı ile büyük gövde modüllerinin kısa müddetlerde, otomatik ve hassas montajı hedefleniyor.

KAYNAK: AA

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir